Πρόοδος Εργασιών

Γεωφυσικές Έρευνες
Απαλλοτριώσεις
Ανασκαφές
Μελέτες Αποκατάστασης
Εργασίες Αποκατάστασης

Γρήγορη μετάβαση

Αρχαίο θέατρο Ιεράπετρας

Περιγραφή
Πολυμέσα
Επιστημονικό δελτίο
Χρηματοδοτήσεις
Πρόοδος Εργασιών
Τα νέα του θεάτρου

Το θέατρο τοποθετείται στη θέση “Βιγλιά” σε ακίνητο που βρίσκεται επί της δημοτικής οδού Ιεράπετρας-Βιάννου, όπου έχουν εντοπιστεί αρχιτεκτονικά μέλη και αγάλματα. Η πληρέστερη μέχρι σήμερα περιγραφή του μεγάλου θεάτρου οφείλεται στον περιηγητή Onorio Belli ο οποίος το 1586 αναφέρει ότι το θέατρο ήταν σκαμμένο σε ύψωμα, πως η σκηνή του ήταν πλούσια διακοσμημένη με κίονες, θριγκούς και άλλα διακοσμητικά στοιχεία, ενώ εκθειάζει τα θαυμάσιας κατασκευής κιονόκρανα.

Ο Άγγλος ναύαρχος Spratt στα μέσα του 19ου αι. εντόπισε το θέατρο, που ήταν πια ελάχιστα ορατό και μέτρησε τη διάμετρό του 154 πόδια (47μ. περίπου). Σε προπολεμικές φωτογραφίες του ακινήτου είναι ορατά ερείπια ύψους 6-7μ.

Μικρής κλίμακας σωστική έρευνα έγινε το 1980 από την ΚΔ΄ ΕΠΚΑ και εντοπίστηκαν ίχνη ρωμαϊκών κτισμάτων, τρία αγάλματα και μια επιγραφή. Η γεωφυσική διασκόπηση που έγινε το 2010 έδωσε ενδείξεις για την ύπαρξη θεάτρου ελλειπτικού σχήματος, αρχιτεκτονικών δομών και δρόμων.

Από το 2012 είναι σε εξέλιξη νέα ανασκαφή του μνημείου από την αρμόδια σήμερα Εφορία Αρχαιοτήτων Λασιθίου.

Το κτίριο που ήρθε στο φως αποτελεί τυπικό δείγμα ρωμαϊκού χώρου θεαμάτων. Έχει ακτίνα ορχήστρας 6μ. εξωτερικό πλάτος 32μ., μήκος 36μ. και η χωρητικότητά του υπολογίζεται στα 1500 άτομα. Χρονολογείται στις αρχές του 2ου μ. Χ. αιώνα και ίσως κατασκευάστηκε στα χρόνια της αυτοκρατορίας του Αδριανού.

H ανασκαφική έρευνα πιο συγκεκριμένα, έφερε στο φως το κοίλο και τμήμα της ορχήστρας ενός θεάτρου με προσανατολισμό ΒΔ-ΝΑ. Ανασκάφηκαν 6 σωζόμενες σειρές εδωλίων. Η κατασκευαστική τεχνική είναι συνηθισμένη στη ρωμαϊκή αρχιτεκτονική και ονομάζεται opus caementicium. Ουσιαστικά αυτό που είναι ορατό σήμερα, είναι ένα σχεδόν απογυμνωμένο από τα εδώλια του θέατρο.  Τα εδώλια που εντοπίστηκαν είναι μονολιθικά και αποτελούνται από δύο τμήματα, το κάθισμα και το χώρο για τα πόδια των θεατών της πίσω σειράς. 4 κλίμακες χώριζαν το κάτω θέατρο σε 5 κερκίδες. Στην περίμετρο της ορχήστρας εντοπίστηκε ο εύριπος, ο αγωγός που κατεύθυνε τα όμβρια έξω από το χώρο του θεάτρου και στα σημεία που καταλήγουν οι κλίμακες καλύπτεται από λίθινες πλάκες για την όδευση προς την ορχήστρα. Στο ανατολικό τμήμα του κοίλου ανασκάφτηκε μια κυκλική κατασκευή που μοιάζει με καμίνι αδιευκρίνιστης εποχής, μέσα στο οποίο πιθανότατα έλιωσαν τα έδρανα του θεάτρου και άλλα αρχιτεκτονικά. Επίσης, αποκαλύφθηκε το ανατολικό και το νότιο τμήμα της ορχήστρας. Είναι στρωμένη με μεγάλες ορθογώνιες πλάκες πάνω σε καλά πατημένο πηλόχωμα. Στο ανατολικό τμήμα της εντοπίστηκε ένα χάσμα, μια οπή που δείχνει πως κάτω από την ορχήστρα υπάρχει κενό, στοά, διάδρομος ή δεξαμενή ομβρίων.

Χρύσα Σοφιανού
Αρχαιολόγος

(τελευταία ενημέρωση Νοέμβριος 2020)

Ονομασία Μνημείου

Μεγάλο θέατρο Ιεράπυτνας.

Κατηγορία

Θέατρο

Σύντομη περιγραφή

Το θέατρο δεν έχει ακόμη ανασκαφεί. Σύμφωνα με τις περιγραφές περιηγητών του 19ου αι. διέθετε κοίλο, ορχήστρα και σκηνικό οικοδόμημα.

Εικόνες - Σχέδια

Δεν υπάρχουν σήμερα ορατά μέρη του θεάτρου. Υπάρχει δημοσιευμένο σχέδιο του θεάτρου που έγινε από τον περιηγητή Οnorio Belli το 1586.

Τεκμηρίωση - Βιβλιογραφία

1. Spratt T.A.B., Travels and Researches in Crete, 1865.

2. Falkener E, A description of Some Important Theatres and Other Remains in Crete, from a MS History of Candia by Onorio Belli in 1586. A Supplement to the “Museum of Classical Antiquities”, 1854.

3. Σπανάκης Σ.Γ., Το Θέατρο στη Ρωμαϊκή Κρήτη, Πεπρ. Β΄ Διεθνούς Κρητ. Συνεδρίου, τ. Β, 142-168.

4. Παπαδάκης Ν., Ιεράπετρα, η Νύμφη του Λιβυκού, 1982.

5. Α.Δ.1980, Β2, σ. 518.

6. Αρχαιο-τηλεπισκοπικά Νέα, Τεύχος 10, Μάρτιος 2011.

Θέση

Η θέση του θεάτρου που δεν είναι ανασκαμμένο τοποθετείται στη θέση “Βιγλιά” σε ακίνητο που βρίσκεται επί της δημοτικής οδού Ιεράπετρας-Βιάννου, όπου έχουν εντοπιστεί αρχιτεκτονικά μέλη και αγάλματα. Σε προπολεμικές φωτογραφίες του ακινήτου είναι ορατά ερείπια ύψους 6-7 μ.

Χρονολόγηση

Ρωμαϊκό. Ακριβέστερη χρονολόγηση είναι επισφαλής λόγω έλλειψης στοιχείων.

Γενική περιγραφή Μνημείου

Η πληρέστερη μέχρι σήμερα περιγραφή του μεγάλου θεάτρου οφείλεται στον περιηγητή Onorio Belli ο οποίος το 1586 αναφέρει ότι το θέατρο ήταν σκαμμένο σε ύψωμα, πως η σκηνή του ήταν πλούσια διακοσμημένη με κίονες, θριγκούς και άλλα διακοσμητικά στοιχεία, ενώ εκθειάζει τα θαυμάσιας κατασκευής κιονόκρανα. Διέκρινε ακόμη τις θέσεις -που ήταν οι πιο ακέραιες από όσες είχε ο ίδιος δει – των εναρμονίων αγγείων.

Ο Άγγλος ναύαρχος Spratt στα μέσα του 19ου αι. εντόπισε το θέατρο, που ήταν πια ελάχιστα ορατό και μέτρησε τη διάμετρό του 154 πόδια (47μ. περίπου). Ανέφερε ακόμη ότι ήταν δίπλα σε χείμαρρο, στραμμένο προς τα ανατολικά. Ο ίδιος θεωρεί ότι κάποια από τα αγάλματα που το διακοσμούσαν μεταφέρθηκαν στη Βενετία, ενώ ένα βρίσκεται ακόμη και σήμερα εντοιχισμένο στην Κρήνη Bembo στο Ηράκλειο

Σε προπολεμικές φωτογραφίες του ακινήτου στη θέση “Βιγλιά” όπου τοποθετείται το θέατρο απεικονίζονται ερείπια ύψους 6-7μ. που όμως, σύμφωνα με μαρτυρίες, ανατινάχτηκαν από το στρατό Κατοχής κατά το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο επειδή εμπόδιζαν τα παράκτια πολυβολεία.

Η έκταση που υπολογίζεται ότι καταλαμβάνει το θέατρο σήμερα είναι αστικό οικόπεδο, περιφραγμένο από την ΚΔ΄ ΕΠΚΑ.

Υπάρχουσα κατάσταση

Η έκταση που υπολογίζεται ότι καταλαμβάνει το θέατρο σήμερα είναι αστικό οικόπεδο, περιφραγμένο από την ΚΔ΄ ΕΠΚΑ.

Έρευνες - Επεμβάσεις

Μικρής κλίμακας σωστική έρευνα έγινε το 1980 από την ΚΔ΄ ΕΠΚΑ και εντοπίστηκαν ίχνη ρωμαϊκών κτισμάτων, τρία αγάλματα και μια επιγραφή. Η γεωφυσική διασκόπηση που έγινε το 2010 έδωσε ενδείξεις για την ύπαρξη θεάτρου ελλειπτικού σχήματος, αρχιτεκτονικών δομών και δρόμων.

Επιτρεπόμενες χρήσεις

Δεν επιρέπεται η χρήση του.

Πρόσθετες πληροφορίες

Εκτός από το μεγάλο θέατρο, οι περιηγητές που επισκέφτηκαν την περιοχή της αρχαίας Ιεράπυτνας  από το 16ο έως το 19ο αι., ανέφεραν την ύπαρξη  ενός ακόμη μικρότερου θεάτρου, ενός αμφιθεάτρου, μιας «ναυμαχίας» και θερμών που μαρτυρούν την αίγλη της πόλης κατά τη ρωμαϊκή περίοδο.

Πνευματικά δικαιώματα

ΥΠ.ΠΟ.Τ./ ΚΔ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων.

Δικαιοδοσία

ΥΠ.ΠΟ.Τ./ ΚΔ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων.

Γεωγραφικό Πλάτος

35.016659°

Γεωγραφικό Μήκος

25.749963°

ΌνομαΗμερομηνίαΠοσό (€)
ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΔΙΑΖΩΜΑ100.00
Σύνολο
€100.00
Υπόλοιπο
€100.00
ΠεριγραφήBudgetTargetRemarks
Ανασκαφικές έρευνες και μελέτη αποκατάστασης30.000.0029.999.00
Funding LevelΠηγή χρηματοδότησηςΠεριγραφή των έργωνRemarks
9.942

Προγραμματική Σύμβαση / Ν. Α. Λασιθίου

Γεωφυσική έρευνα

Η γεωφυσική έρευνα έχει ήδη ολοκληρωθεί.

50.000

Προγραμματική Σύμβαση/ Δήμος Ιεράπετρας

Η νέα Προγραμματική Σύμβαση  χρηματοδοτεί με το ποσόν των 50.000,00 ευρώ την ανασκαφική έρευνα στο χώρο, όπου τοποθετείται το θέατρο.

  • Στις 15 Δεκεμβρίου 2008 ο πρόεδρος του Σωματείου «ΔΙΑΖΩΜΑ» επισκέφθηκε το αρχαίο θέατρο της Ιεράπετρας (Ιεράπυτνας), στο πλαίσιο της περιοδείας του στα αρχαία θέατρα της Ιεράπετρας και Δρήρου, όπου συναντήθηκε με όλους τους τοπικούς φορείς, με θέμα την ανάδειξη του παραπάνω θεάτρου. (βλ. εδώ)
  • Το 2010 ολοκληρώθηκε η γεωφυσική έρευνα, η οποία χρηματοδοτήθηκε από την τέως Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Λασιθίου, μέσω Προγραμματικής Σύμβασης. Η γεωφυσική διασκόπηση που έγινε από το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας Κρήτης.
  • Τη Δευτέρα 24 Δεκεμβρίου του 2012 υπεγράφη, με την παρότρυνση του Σωματείου «ΔΙΑΖΩΜΑ» η προγραμματική σύμβαση πολιτισμικής ανάπτυξης, ύψους 50.000 ευρώ, μεταξύ του Υπουργείου Παιδείας & Θρησκευμάτων, Πολιτισμού & Αθλητισμού, της Περιφέρειας Κρήτης και του Δήμου Ιεράπετρας για το έργο: «Ανασκαφική έρευνα στο αρχαίο θέατρο Ιεράπετρας». Η χρηματοδότηση καλύφθηκε από το Δήμο Ιεράπετρας. Το αντικείμενο της σύμβασης είναι η ανασκαφική έρευνα στο χώρο, όπου τοποθετείται το αρχαίο θέατρο της Ιεράπετρας, σύμφωνα με τη γεωφυσική έρευνα και τις άλλες ενδείξεις. Αναλυτικότερα πραγματοποιήθηκαν οι εξής εργασίες: 1. αποψιλώσεις, επιφανειακός καθαρισμός, εντοπισμός του θεάτρου με δοκιμαστικές τομές, 2. ανασκαφή και πλήρης αποκάλυψη του μνημείου. (βλ. εδώ)
  • Τον Ιούνιο του 2013 ξεκίνησαν εργασίες για τον εντοπισμό του θεάτρου που δεν ήταν ορατό. Έγινε αποψίλωση του οικοπέδου, επιφανειακός καθαρισμός και χαράχτηκαν δοκιμαστικές τομές. Μετά από ένα μήνα εργασιών άρχισε να αποκαλύπτεται ένα μεγάλο κλιμακωτό κτίσμα χτισμένο με ακανόνιστες πέτρες και άφθονο ασβεστοκονίαμα. Μέχρι σήμερα ήρθαν στο φως το κοίλο και τμήμα της ορχήστρας ενός θεάτρου με προσανατολισμό ΒΔ-ΝΑ. Έχουν ανασκαφεί 6 σωζόμενες σειρές εδωλίων.
  • Την Πέμπτη 15 Μαΐου 2014 υπεγράφη η απαιτούμενη τροποποίηση της παραπάνω προγραμματικής σύμβασης.
  • Το Σάββατο 5 Νοεμβρίου 2016 πραγματοποιήθηκε μια ενδιαφέρουσα ημερίδα με θέμα «Ένα αρχαίο θέατρο βγαίνει στο φως» στο Δήμο Ιεράπετρας, στο πλαίσιο συνεργασίας του Δήμου Ιεράπετρας με το Σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ» και την Εφορία Αρχαιοτήτων Λασιθίου. (βλ. εδώ) Παρουσία εκπροσώπων από τον χώρο της αυτοδιοίκησης, φορέων, συλλόγων και πλήθους κόσμου, ο κ. Σταύρος Μπένος, πρόεδρος του σωματείου «ΔΙΑΖΩΜΑ» και η κα Χρύσα Σοφιανού, Προϊσταμένη της Εφορίας Αρχαιοτήτων Λασιθίου αναφέρθηκαν στο  αρχαίο θέατρο της Ιεράπετρας και την αποκάλυψή του.
  • Οι ανασκαφικές εργασίες μέσω της παραπάνω Προγραμματικής Σύμβασης έχουν ολοκληρωθεί.
  • Οι ανασκαφικές εργασίες μέσω της παραπάνω Προγραμματικής Σύμβασης είναι σε εξέλιξη. Έχει αποκαλυφθεί η ορχήστρα του θεάτρου και ξεκίνησαν οι ανασκαφές στο σκηνικό οικοδόμημα. (ΣΤΙΓΜΑ)
  • Αναζήτηση χρηματοδοτικών προγραμμάτων για την ολοκλήρωση της ανασκαφικής έρευνας, την εκπόνηση μελετών αποκατάστασης και την υλοποίηση εργασιών αποκατάστασης του θεάτρου Ιεράπετρας. (ΕΠΟΜΕΝΟ ΒΗΜΑ)

 

 

Χορηγοί Θεάτρων